Γράφει ο Δρ Ηλίας Παπαδόπουλος

Θέματα:

1) Κιρσοκήλη
2) Υδροκήλη
3) Βουβωνοκήλη
4) Βραχύς χαλινός πέους
5) Φίμωση
6) Κρυψορχία
7) Συστροφή όρχεως
8) Συστροφή εξαρτημάτων όρχεως και επιδιδυμίδας
9) Καρκίνος όρχεως
10) Υποσπαδίας
11) Κύστη κόκκυγος

1) Κιρσοκήλη:

Κιρσοκήλη καλείται η διάταση των φλεβών που βρίσκονται γύρω από τον όρχι (σπερματικές φλέβες). Εντοπίζεται σχεδόν πάντα (90%) αριστερά. Με την πάροδο του χρόνου μπορεί να προκαλέσει ατροφία του όρχεως και υπογονιμότητα αφού έχει βρεθεί πως το ποσοστό της κιρσοκήλης σε υπογόνιμους άνδρες είναι 20 - 40%. Η διάγνωση γίνεται με την κλινική εξέταση όπου ψηλαφάται μια μαλακή μάζα σαν σωρός από σκουλήκια στο ανώτερο τμήμα του ημιοσχέου. Πρόκειται για μια ανώδυνη μάζα ενώ ο ασθενής μπορεί να έχει ένα αίσθημα βάρους στην περιοχή. Συστήνουμε το υπερηχογράφημα ή και το Doppler υπερηχογράφημα για την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Κατά τη χειρουργική επέμβαση γίνεται απολίνωση των σπερματικών φλεβών.

2) Υδροκήλη

Υδροκήλη καλείται η συλλογή υγρού γύρω από τον όρχι. Παρουσιάζεται ως ανώδυνη ελαστική διόγκωση του ημιοσχέου. Δεν έχει καθόλου επιπλοκές δηλαδή δεν καταστρέφει τον όρχι ούτε την ποιότητα του σπέρματος. Η αποκατάσταση γίνεται με χειρουργική επέμβαση κατά την οποία γίνεται αναστροφή του ιδίως ελυτροειδή χιτώνα του όρχεως. Μπορεί να επικοινωνεί ή όχι με την περιτοναϊκή κοιλότητα (κοιλιά).

3) Βουβωνοκήλη

Η βουβωνοκήλη παρουσιάζεται όταν συμβεί πρόπτωση περιεχομένου της περιτοναϊκής κοιλότητας (κοιλιάς) όπως έντερο, επίπλουν, ακόμα και εξωπεριτοναϊκό όργανο π.χ. ουροδόχος κύστη, ορθό κτλ) διά του έσω βουβωνικού στομίου του βουβωνικού πόρου ενός σωλήνα δηλαδή που βρίσκεται στην περιοχή που η κοιλιά ενώνεται με τη βάση του μηρού (βουβωνική περιοχή). Εμφανίζεται με διόγκωση της εν λόγω περιοχής. Η βουβωνοκήλη μπορεί να έχει ως επιπλοκή την περίσφιξη, δηλαδή τον εγκλωβισμό του εντέρου και τον στραγγαλισμό του γι’ αυτό το λόγο χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για την άμεση αποκατάσταση της χωρίς πολλές καθυστερήσεις. Σήμερα συνήθως συστήνεται η λαπαροσκοπική τεχνική.

4) Βραχύς χαλινός πέους:

Χαλινός πέους ονομάζεται η πτυχή ("πετσάκι") που συνδέει τη βάλανο με τη ράβδο του πέους. Είναι πάρα πολύ ευαίσθητο σημείο στο πέος. Εάν ο χαλινός είναι βραχύς (κοντός) τότε στην στύση τραβάει την βάλανο (κεφάλι τού πέους) και δημιουργείται κάμψη (γωνία) της βαλάνου με το σώμα του πέους. Αυτό αφενός μικραίνει το μήκος του πέους και συνήθως δημιουργεί πόνο στην περιοχή πού είναι το πετσάκι κατά τη σεξουαλική επαφή. Ο χαλινός κόβεται με τοπική αναισθησία με σχεδόν ανύπαρκτες μετεγχειρητικές επιπλοκές.

5) Φίμωση:

Φίμωση καλείται η κατάσταση εκείνη όπου η βάλανος (κεφάλι του πέους) δεν μπορεί να αποκαλυφθεί τραβώντας το δέρμα που καλύπτει τη βάλανο (ακροποσθία) προς τα πίσω. Η φίμωση χρειάζεται χειρουργική επέμβαση. Οφείλεται σε φλεγμονές (μολύνσεις της περιοχής) ή συνηθέστερα σε μικροτραυματισμούς της περιοχής όπου δημιουργείται ουλή στην ακροποσθία (ουλώδης φίμωση). Προκαλεί αδυναμία καθαρισμού της βαλάνου με αποτέλεσμα να αναπτύσσονται τοπικές φλεγμονές (βαλανοποσθίτιδες) ή ακόμα και ουρολοιμώξεις αλλά επίσης κάνει την σεξουαλική επαφή με την γυναίκα επώδυνη ή και ακόμα εντελώς αδύνατη.

Η χειρουργική αντιμετώπιση της φίμωσης περιλαμβάνει τη ραχιαία ή την κοιλιακή σχάση και την περιτομή. Η ραχιαία ή η κοιλιακή σχάση είναι μια απλή επέμβαση που γίνεται σε επιλεγμένες περιπτώσεις, κατά την οποία γίνεται μια τομή στην ακροποσθία. Η περιτομή αποτελεί ίσως την πιο αρχαία χειρουργική επέμβαση και είναι η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη τεχνική. Στην Ευρώπη συστήνεται μόνο για ιατρικούς λόγους. Σε άλλους πληθυσμούς (Εβραίοι, μουσουλμάνοι, Αμερική) πραγματοποιείται η επέμβαση από τη νεογνική ηλικία είτε για λόγους θρησκευτικούς είτε για λόγους καθαριότητας και αισθητικής, αλλά και για να αποφευχθεί μελλοντική ανάπτυξη καρκίνου. Οι διάφορες μελέτες καταδεικνύουν πως οι γυναίκες των μωαμεθανών και των Εβραίων πάσχουν πολύ λιγότερο από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Επίσης και ο καρκίνος του πέους είναι πιο σπάνιος στους άνδρες που έχουν κάνει περιτομή. Τέλος σε μελέτες έχει βρεθεί πως οι ερωτικές σύντροφοι περιτομηθέντων αντρών κινδυνεύουν σε μικρότερο βαθμό από τις μολύνσεις των γεννητικών οργάνων.

Παραφίμωση καλούμε την κατάσταση εκείνη κατά την οποία η ακροποσθία η οποία έχει συρθεί πίσω από τη βάλανο, περισφίγγει την τελευταία σαν θηλιά και δεν μπορεί να επανέλθει προς τα εμπρός. Λόγω του «στραγγαλισμού» διακόπτεται η ροή του αίματος και παρουσιάζεται οίδημα (φούσκωμα) και μελανό χρώμα της βαλάνου η οποία αρχικά είναι υπεραιμική. Όσο περνά ο χρόνος το οίδημα γίνεται εντονότερο και ο άρρωστος αισθάνεται δυνατούς πόνους στο πέος. Η παραφίμωση απαιτεί επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση. Η «ανάταξη» γίνεται με ειδικό χειρισμό ή με χειρουργική τομή στη ραχιαία επιφάνεια του πέους, οπότε απελευθερώνεται η βάλανος.

6) Κρυψορχία

Κρυψορχία καλείται η κατάσταση κατά την οποία δεν μπορούν να ψηλαφηθούν είτε ο ένας είτε και οι δύο όρχεις μέσα στο όσχεο (σακουλάκι). Οφείλεται στην ατελή κάθοδο του ενός ή και των δύο όρχεων στη φυσιολογική τους θέση. Αποτελεί τη συχνότερη συγγενή (από τη γέννηση) ανωμαλία των έξω γεννητικών οργάνων στα αγόρια και λόγω του εμφανούς της κατάστασης συνήθως χειρουργείται μεταξύ 6 μηνών και δύο ετών. Σε παραμελημένες περιπτώσεις παραμένει μέχρι και την εφηβεία. Αυτό μάλιστα ήταν καθημερινή πρακτική πριν από τριάντα περίπου χρόνια έτσι οι ασθενείς χειρουργούνταν σε ηλικίες 15-18 ετών.

Η κάθοδος των όρχεων προς το όσχεο είναι αναγκαία για τη φυσιολογική λειτουργία τους ώστε να παράγεται γόνιμο σπέρμα.

Η κρυψορχία έχει πολλές επιπλοκές όπως διαταραχές στη δομή του όρχι αλλά και στην παραγωγή φυσιολογικού σπέρματος, ενδοκρινολογικές διαταραχές όπως χαμηλές τιμές LH και τεστοστερόνης στο πλάσμα, μειωμένη γονιμότητα (ειδικά στην αμφοτερόπλευρη κρυψορχία), αυξημένη πιθανότητα συστροφής του όρχεως, μεγαλύτερη ευκολία στον τραυματισμό του, έντονα ψυχολογικά προβλήματα σε έφηβο αγόρι.

Ο κίνδυνος ανάπτυξης κακοήθειας είναι 5-10 φορές μεγαλύτερος στους κρυψόρχεις από ότι στο γενικό πληθυσμό και αφορά και τους δύο όρχεις ακόμα και σε ετερόπλευρη κρυψορχία. Γι’ αυτό θα πρέπει να ελέγχονται σε συστηματική βάση όλοι όσοι έχουν ιστορικό κρυψορχίας.

Η θεραπεία στις μεγάλες ηλικίες είναι κατά βάση χειρουργική.

7) Συστροφή όρχεως

Είναι η κατάσταση όπου ο όρχις στρέφεται γύρω από το μίσχο του με αποτέλεσμα να σταματά η αιμάτωσή του και έτσι να νεκρώνεται. Η κατάσταση είναι επείγουσα και χρήζει άμεσης χειρουργικής επέμβασης. Εάν η συστροφή αντιμετωπιστεί μέσα στις πρώτες έξι ώρες το ποσοστό διάσωσης του όρχεως είναι 100%, εάν αντιμετωπιστεί μεταξύ 6 – 12 ωρών το ποσοστό αυτό μειώνεται στο 70% ενώ μετά τις 12 ώρες το ποσοστό δεν υπερβαίνει το 20%. Τα συμπτώματα είναι ξαφνικός δυνατός πόνος ο οποίος όσο περνά η ώρα χειροτερεύει, φούσκωμα στο σύστοιχο ημιόσχεο (μισό όσχεο) ενώ μπορεί να παρουσιαστεί και αίσθημα ναυτίας και εμετού. Ο όρχις είναι επώδυνος, βρίσκεται σε ψηλότερη θέση από τον άλλο όρχι και συνήθως έχει οριζόντια φορά. Η αντιμετώπιση είναι χειρουργική με αποσυστροφή του όρχεως και εφόσον είναι βιώσιμος ο ειδικός προχωρά σε καθήλωση του(ορχεοπηξία) ενώ εάν δεν είναι βιώσιμος προβαίνει σε αφαίρεση του (ορχεκτομή).

8) Συστροφή εξαρτημάτων του όρχεως και επιδιδυμίδας:

Πρόκειται για κατάλοιπα των αρχέγονων γεννητικών πόρων στο έμβρυο. Συχνότερο είναι η κύστη Morgagni. Επειδή αυτά είναι όλα μισχωτά πολύ εύκολα μπορούν να συστραφούν με αποτέλεσμα να μην αιματώνονται και να νεκρωθούν. Τα συμπτώματα είναι συνήθως ήπιος υποφερτός πόνος, οίδημα του ημιοσχέου με μικρή αντιδραστική υδροκήλη. Στην ψηλάφηση μπορεί να πιάσουμε μικρό οζίδιο το οποίο είναι επώδυνο ενώ ο υπόλοιπος όρχις συνήθως δεν πονά. Η αντιμετώπιση είναι αντικείμενο διχογνωμίας. Οι περισσότεροι υποστηρίζουν ότι πρέπει να χειρουργείται γιατί αφενός έτσι είμαστε σίγουροι ότι είναι συστροφή εξαρτήματος και όχι του όρχι ολόκληρου, αφετέρου πρόκειται για μια πολύ μικρή επέμβαση χωρίς καθόλου επιπλοκές και υπάρχει άμεση ανακούφιση του ασθενούς. Υπάρχουν όμως και οι υποστηρικτές της συντηρητικής θεραπείας όπου υποστηρίζουν πως η κατάσταση θα αυτοϊαθεί αφού θα απορροφηθεί η νεκρωμένη κύστη και έτσι δεν θα υποβληθεί ο ασθενής σε καμιά επέμβαση όσο μικρή κι αν είναι.

9) Καρκίνος όρχεως:

Ο καρκίνος του όρχεως είναι μια πολύ σοβαρή μορφή καρκίνου η οποία αφορά τους έφηβους και νεαρούς ενήλικες άνδρες (ηλικίες 16 – 35 ετών). Εάν διαγνωστεί σε αρχικό στάδιο, η χειρουργική θεραπεία οδηγεί σε ίαση. Δεν έχει βρεθεί η αιτιολογία του καρκίνου του όρχεως αλλά φαίνεται πως κάποιοι παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο π.χ. η ηλικία (νεαρή ηλικία), ιστορικό κρυψορχίας (η κατάσταση δηλαδή που το αγόρι γεννιέται και ο ένας ή και οι δύο όρχεις δεν ψηλαφώνται στο όσχεο – σακουλάκι που βρίσκονται οι όρχεις), το οικογενειακό ιστορικό (η εμφάνιση δηλαδή καρκίνου των όρχεων και σε άλλα μέλη της ίδιας οικογένειας), το σύνδρομο Klinefelter (γενετικό σύνδρομο με σωματικές και ψυχολογικές ανωμαλίες). Μεγάλης σημασίας είναι η τακτική αυτοεξέταση των όρχεων η οποία θα πρέπει να αποτελέσει τακτική για τους άνδρες των ηλικιών που προαναφέρθηκαν. Στοιχεία που θα ανησυχήσουν είναι η ψηλάφηση ανώδυνης μάζας η οποία είναι πιο σκληρής υφής, η μεγέθυνση ή σμίκρυνση κάποιου όρχεως, η ύπαρξη πόνου στο όσχεο ή / και στο υπογάστριο συνήθως με τη μορφή του βάρους ή της ενόχλησης, η συλλογή υγρού στο όσχεο, ο πόνος και ευαισθησία κατά την ψηλάφηση, ή μεγέθυνση ή / και ευαισθησία των μαστών. Εάν σας ανησυχήσει ο,τιδήποτε θα πρέπει να επισκεφθείτε άμεσα τον ουρολόγο σας.

10) Υποσπαδίας:

Ο υποσπαδίας είναι μια συγγενής ανωμαλία (από τη γέννηση) κατά την οποία δεν αναπτύσσεται η περιφερική (πρόσθια) ουρήθρα. Η ετυμολογία της λέξης είναι καθαρά ελληνική από τις λέξεις υπό (= κάτω) και σπαδή (= άνοιγμα, στόμιο). Δηλαδή δηλώνει ότι το στόμιο της ουρήθρας αντί να βρίσκεται στην κορυφή της βαλάνου (κεφαλή του πέους) βρίσκεται σε κάποιο σημείο στην κάτω (κοιλιακή) επιφάνεια του. Τα προβλήματα που προκύπτουν από την ανωμαλία αυτή είναι πολλαπλά όπως η παρέκκλιση των ούρων, η αδυναμία ούρησης σε όρθια θέση, η δυσκολία στην φυσιολογική συνουσία με επιπτώσεις στη φυσιολογική σεξουαλική λειτουργία του άνδρα και τέλος το έντονο ψυχολογικό στρες ως απότοκο των παραπάνω.

Άνκαι ο υποσπαδίας είναι μια κατάσταση η οποία σήμερα αποκαθίσταται από την ηλικία του ενός έτους εντούτοις πολύ ελαφρές μορφές ή παραμελημένες καταστάσεις μπορεί να παραμείνουν μέχρι την εφηβεία.

Η ταξινόμηση του υποσπαδία έχει να κάνει αποκλειστικά με τη θέση του έξω στομίου της ουρήθρας. Έτσι ο υποσπαδίας χωρίζεται αρχικά σε πρόσθιο, μέσο και οπίσθιο και στη συνέχεια χαρακτηρίζεται αναλόγως θέσης και πιο λεπτομερειακά βαλανικός, υποστεφανιαίος, πρόσθιος, μέσος και οπίσθιος πεϊκός, οσχεοπεϊκός, οσχεϊκός, περινεϊκός). Η θέση του στομίου μπορεί να είναι οπουδήποτε ακόμα και στο περίνεο (ακριβώς μπροστά από το στόμιο του πρωκτού).

Ο αντιμετώπιση του υποσπαδία είναι αποκλειστικά χειρουργική και συνίσταται στην αποκατάσταση του ανατομικού ελλείμματος. Στόχοι της χειρουργικής διόρθωσης είναι η εξασφάλιση φυσιολογικής ούρησης σε όρθια θέση και ο ευθειασμός του πέους ώστε αργότερα να μπορεί να έχει φυσιολογική σεξουαλική επαφή χωρίς προβλήματα και πόνο.

11) Κύστη κόκκυγος:

Η κύστη κόκκυγος είναι μια χρόνια φλεγμονή του δέρματος στην περιοχή του κόκκυγα (το τελευταίο μέρος της σπονδυλικής στήλης). Δημιουργείται από την διείσδυση τριχών μέσα στο δέρμα. Είναι συχνότερη στους άνδρες σε άτομα δασύτριχα και παχύσαρκα και ηλικία από την ήβη μέχρι 40 ετών. Τα συμπτώματα έχουν να κάνουν με την κατάσταση της κύστης. Εάν είναι ήρεμη τότε μπορεί να είναι ασυμπτωματική ή να αισθάνεται ο ασθενής μια απλή διόγκωση ενώ μπορεί να παράγονται υγρά τα οποία μπορεί να είναι διαυγή, θολά ή αιματηρά. Εάν όμως είναι μολυσμένη τότε υπάρχει έντονος πόνος, ερυθρότητα με μεγάλη και σκληρή διόγκωση. Μπορεί επίσης να τρέχει πύο με πολύ άσχημη οσμή. Μπορεί ακόμα να παρουσιαστούν πυρετός, κακουχία, ναυτία αλλά και καμιά φορά δυσκολία στην κίνηση.

Η θεραπεία εξαρτάται από την κατάσταση της κύστης. Σε μολυσμένη κύστη γίνεται διάνοιξη και παροχέτευση. Σε ήρεμη κατάσταση διενεργείται χειρουργική επέμβαση στην οποία γίνεται πλήρης αφαίρεση της κύστης. Η χειρουργική επέμβαση γίνεται είτε με τοπική αναισθησία είτε με γενική αναισθησία ανάλογα με την βαρύτητα της νόσου, την κατάσταση του ασθενούς και τον τύπο της χειρουργικής τεχνικής που θα ακολουθήσει ο χειρουργός. Δύο είναι οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση: η κλειστή και η ανοικτή μέθοδος (ψευδομαρσιποποίηση). Στην κλειστή μέθοδο τα ράμματα αφαιρούνται περίπου την 15η ημέρα ενώ στην ανοικτή μέθοδο χρειάζονται καθημερινές αλλαγές για περίπου δύο εβδομάδες ή είκοσι ημέρες μέχρι να επουλωθεί κατά δεύτερο σκοπό το ανοικτό τραύμα.